در آزمایشگاه دانشگاهی در حومه ی شهر توکیو، دانشجویان مهندسی در حال کامل کردن مدار صورت لاستیک مانند یک روبات، برای شبیه سازی شش حالت اساسی چهره یعنی خشم، ترس، ناراحتی، خوشحالی، تعجب و تنفر هستند.

به گزارش خبرگزاری برق، الکترونیک و کامپیوتر ایران (الکترونیوز) و به نقل از فیزورگ، طبق لیستی از لغات گردآوری شده، روبات مذکور به نام کانسی(Kansei) یا «حساسیت» به این لغات واکنش نشان می دهد. از جمله اینکه با شنیدن واژه ی جنگ، بر خود می لرزد که به نوعی نشان دهنده ی ترس یا تنفر است و یا با شنیدن واژه ی عشق، لبخندی بر روی لب های صورتی رنگش نقش می بندد.

مدیر این پروژه، جونیچی تاکنو از دانشگاه می جی اظهار داشت: "برای اینکه روبات ها بتوانند بین مردم زندگی کنند باید از پس وظائف اجتماعی سنگین بر بیایند. روبات ها برای اینکه توسط مردم درک و احساس شوند، نیاز خواهند داشت که بر اساس احساسات و عواطف کار کنند."

زمانی که روبات ها مطابق با پیچیدگی عواطف بشری ساخته نشوند می شود گفت که کشورها به سرعت پیش به سوی آینده ای حرکت خواهند کرد که در آن روبات های هوشمند و بشر در کنار هم زندگی می کنند و از لحاظ اجتماعی روی همدیگر اثرات متقابلی دارند. زمانی این گونه چشم اندازها موضوع داستان های علمی تخیلی بوده و هست.

روبات ها قبلاً در کارخانه های ژاپنی از اهمیت چندانی برخوردار نبودند. از آنها هر از چند گاهی در مراسم مذهبی شینتو، در درست کردن ساشی(نوعی غذای ژاپنی)، کاشت برنج و نگه داری از شالیزارها استفاده می شده است.

روبات هائی وجود دارند که به عنوان متصدی پذیرش کار می کنند، راهروی اداره را جارو برقی می کشند، به افراد پیر با قاشق غذا می دهند، چای سرو می کنند، به میهمانان شرکت خوشامد می گویند و در نمایشگاه های عمومی فن آوری با افراد صحبت می کنند. اکنون برخی شرکت ها در زمینه ی ساخت روبات های مددکار خانگی به پیشرفت هائی رسیده اند.

تمام روبات ها شبیه انسان نیستند. روبات پارو که به شکل یک فوک خزدار ساخته شده، در زیر خزها و سبیل آن سنسورهائی کار گذاشته شده که چشم های خود را باز و بسته می کند و باله های خود را حرکت می دهد و در اصل این روبات برای پر کردن اوقات فراغت افراد تنها طراحی شده است.

برای ژاپن، انقلاب در زمینه ی روباتیک امری ضروری است. از آنجا که بیشتر از یک پنجم جمعیت ژاپن، 65 سال به بالا هستند، این کشور برای تأمین نیروی کار و مواظبت از افراد پیر، روی روبات ها سرمایه گذاری می کند.

در چند سال گذشته، دولت ژاپن سرمایه گذاری کلانی در زمینه ی روباتیک نموده است. از جمله 42 میلیون دلار برای فاز اول پروژه ی روبات های انسان نما و 10 میلیون دلار در سال، بین سال های 2006 تا 2010 ، برای توسعه ی فن آوری های کلیدی روبات اختصاص داده است.

دولت ژاپن تخمین می زند که سود صنعت در این زمینه می تواند به طور ناگهانی از 5.2 میلیارد دلار در سال 2006 به 26 میلیارد دلار در سال 2010 و تقریباً 70 میلیارد دلار در سال 2025 برسد. علاوه بر حمایت مالی و صنعتی، این موج روباتی از طرف اذهان مردم ژاپن نیز حمایت و طرفداری می شود.

در فرهنگ رایج ژاپنی، روبات ها به عنوان مددکاران مهربان توصیف شده است و این طرز توصیف خیلی متفاوت است با دستگاه ها و ماشین های سر سخت و سرکش که اغلب موضوع داستان های علمی تخیلی غرب است.

از اینها گذشته، ژاپن توانسته روباتی به نام تاماگوتچی بسازد که یک حیوان خانگی مکانیکی و دستی است که توانست کودکان زیادی را به خود جذب کند.

به گفته ی کارشناسان ژاپنی، مردم این کشور استقبال خوبی از روبات ها می کنند چرا که مذهب بومی شینتو اغلب مرزی بین جان دار و بی جان قائل نیست. به اعتقاد آنها یک روبات انسان نما و دارای احساسات و عواطف، ترسناک به نظر نمی رسد، حال اینکه در فرهنگ های دیگر ممکن است این مسئله به چشم بیاید.

در حال حاضر ژاپن، تلاش زیادی می کند تا از نظر تجاری و فرهنگی به یک جهش وسیع دست پیدا کند. آنها می خواهند با استفاده از عروسک ها، اسباب بازی های تبلیغاتی و روبات های آزمایشی این کار را انجام دهند. گفتنی است روبات های آزمایشی که در آزمایشگاه ها طراحی و ساخته می شوند (مانند تاکنو) و به عنوان جایگزینی برای انسان به شمار می روند باید به گونه ای باشند که مردم عادی بتوانند از پس خرید آنها بر بیایند و از آنها با اطمینان استفاده کنند.

دیمین سانگ، تحلیل گر ارشد بانک مکواری در توکیو اظهار داشت: "مردم هنوز از خود می پرسند که آیا واقعاً نیازی به حضور روبات ها برای تا کردن لباس هایشان یا انجام وظائفی در بیرون از خانه، هست. از طرف دیگر، ژاپن تنها کشوری در جهان است که هر کس یک دستشوئی الکتریکی دارد و می توان شاهد انقلابی در زمینه ی روباتیک بود." این انقلاب مدت زمانی است که در حال پیشرفت می باشد.

ژاپن از قبل مرکز روبات های صنعتی بوده و طبق آخرین گزارش بانک مکواری، بیش از 370 هزار روبات در سال 2005 در کارخانجات ژاپن مشغول کار بوده اند که این رقم، حدود 40 درصد از مقدار کل جهانی را تشکیل می دهد. همچنین برای هر 1000 کارمند ژاپنی کارخانجات، 32 روبات تعلق داشته است. بنابراین آنها تقاضای اضافه کار یا دریافت حقوق بازنشستگی را نخواهند داشت.

آی می اوناگا، مدیر عامل شرکت نوآور ماتریکس (شرکتی که فن آوری روباتیک کشور ژاپن را در امریکا توسعه می دهد)، گفت: "هزینه ی ماشین آلات در حال پایین آمدن و هزینه ی کار در حال بالا رفتن است. به زودی، روبات ها خواهند توانست جای کارگران کم قیمت را در کارخانجات کوچک بگیرند و منجر به افزایش بهرهوری محصولات شوند." و این همان چیزی است که دولت ژاپن روی آن حساب ویژه ای باز کرده است. در سال 2007 وزارت بازرگانی ژاپن طی یک طرح فن آوری ملی، تقاضای یک میلیون روبات صنعتی برای به کار گرفتن تمام آنها در سراسر کشور تا سال 2025 نموده است.

بنا به فرض این طرح، یک روبات تنها می تواند جای ده کارمند را بگیرد و این در آینده یعنی جایگزینی یک میلیون روبات به جای ده میلیون نیروی کار انسانی و این رقم معادل با 15 درصد نیروی کار کنونی است.

شانیچی اوچی یاما، رئیس سیاست صنعت تولید در وزارت بازرگانی، در سمیناری که اخیراً برگزار شد اظهار داشت: "پایه و اساس رقابت بین المللی ژاپن، روبات ها می باشند. ما انتظار داریم که رفته رفته فن آوری روباتیک وارد بخش ها و زمینه های زیادی شود."

فن آوری روباتیک برای مثال برای ساخت بیشتر خودروهای پیچیده و تجهیزات جراحی استفاده می شود. گام بعدی در زمینه ی روباتیک که منطقی به نظر می رسد حضور روبات ها در زندگی روزمره ی مردم است. در بیمارستانی در شهر آیزو واکاماتسو در 300 کیلومتری شمال توکیو، یک روبات آبی و سفید رنگ در اندازه ی یک بچه، بیماران را به داخل یا خارج اتاق عمل راهنمایی می کند. روباتی که توسط شرکت Tmsk ساخته شده، گوش های گربه مانند و چابک خود را بازی می دهد، برخی خوشامد گویی های ساده را از بر می خواند، در بین راه با استفاده از سنسورهائی مردم را شناسائی و به آنها هشدار می دهد. همچنین می تواند نقشه های بیمارستان را چاپ کند و حتی وضعیت رگ های بیمار را بررسی کند.

نا اویا ناریتا، سخنگوی بیمارستان آیزو چو، گفت: "این بیمارستان حدود 557 هزار دلار برای به کار گماشتن سه روبات در اتاق انتظار، هزینه کرده است. این سه روبات می بایستی واکنش های بیماران را امتحان کنند. واکنش بیماران به حضور این نوع روبات ها در اتاق انتظار کاملاً مثبت بود. ما احساس می کنیم که این تقسیم کار رضایت بخش است. روبات ها نمی توانند کار دکترها را انجام دهند ولی می توانند به عنوان راهنما یا متصدی پذیرش به کار گرفته شوند."

مانع دیگر در زمینه ی روباتیک، پول است. ژاپن می بایستی با یک شرکت تجاری موفق برای فروش روبات هایش قرارداد انعقاد کند. شرکت داخلی میتسوبیشی حتی نتوانست یکی از روبات های کودک مانند خود به نام واکامارو را که در سال 2003 به عنوان مددکار خانگی ساخته شده، به فروش برساند. شرکت محبوب سونی نیز در سال 2006 تنها چند سال پس از ساخت روبات سگ مانند خود به نام آیبو، ادامه ی تولید این روبات را متوقف کرد. آیبو با قیمت خیلی زیاد 2 هزار دلار نتوانست راهی برای ورود به بازار انبوه پیدا کند.

یکی از شرکت های تجاری موفق دز زمینه ی فروش روبات های مصرفی، شرکت امریکائی آی روبات می باشد. روبات جاروبرقی رومبا بدون هیچ گونه نیاز به کنترل و نظارت اتاق ها را تمیز می کند. هلن گرینر، مدیر عامل این شرکت، گفت: "ما قادر به ساخت هر روباتی هستیم ولی در درجه ی اول ما بایستی بدانیم که نیاز مردم چه چیزی است. این شرکت از زمان شروع خط تولید رومبا در سال 2002 تاکنون 2.5 میلیون از این روبات با قیمت کم 120 دلار فروخته است." گرینر در همایش اخیر تأکید کرد که با اتخاذ روشی صحیح، روبات ها می توانند یک ذخیره ی ثروتی برای کالاهای مصرف کنندگان به شمار روند.

یقینا،ً هم اکنون سازندگان ژاپنی در صدد ساخت روبات های کم قیمت مانند روبات 300 دلاری آی سوبوت هستند. این روبات سرگرمی عروسک مانند، هفده موتور دارد که می تواند لغات شنیده را تشخیص دهد و از راه دور کنترل شود. شرکت سونی که از اشتباهات گذشته سرمشق گرفته، با استفاده از فن آوری روباتیک خود، یک روبات سخنگوی غلتان و با قیمت ارزان 350 دلار را که سال پیش طراحی شده، ساخته است.

کیوجی تاکناما، رئیس انجمن پیشبرد تجارت روبات های صنعتی، گفت: "آنچه که ما هم اکنون نیاز داریم، فقط ساخت بهترین نوع روبات انسان نما نیست. مهندسین باید به خاطر داشته باشند که کلید ساخت روبات های در حال توسعه، در آزمایشگاه ها نیست بلکه در زندگی روزمره است." با این وجود، هنوز برخی از چشمگیرترین پیشرفت ها در روباتیک از دل همین آزمایشگاه های ژاپن بیرون می آید.

پژوهشگران در دانشگاه اوساکا، برای مثال در حال توسعه ی روباتی هستند که قادر به درک بیشتر پیشرفت یک کودک می باشد. این روبات به منظور تقلید حرکات یک کودک نوپا طراحی شده است. به صداها واکنش نشان می دهد و با سنسورهائی که در چشم هایش کار گذاشته شده قادر به دیدن و واکنش نشان دادن به مردم است. خود را به این طرف و آن طرف تکان می دهد، حالات چهره اش را تغییر می دهد و صداهای غل غل مانندی از خود در می آورد. مینورا آسادا، مدیر تیم پژوهشی، روی یک نرم افزار هوش مصنوعی کار می کند تا این امکان به وجود آيد که روبات کودک همزمان با پیشرفت و ترقی بتواند «یاد بگیرد». وی اظهار داشت: "در حال حاضر این روبات فقط می تواند کلمه ی «اه اه» را بگوید ولی ما درصدد توسعه ی یادگیری آن هستیم . امیدواریم بتواند جملات پیچیده تری بگوید و خودش، خودش را رشد دهد. روبات های نسل آینده نیاز دارند که یاد بگیرند و خودشان موجب رشد خودشان شوند."

برای آقای هیروشی ایشیگورا در دانشگاه اوساکا قضیه فرق می کند. او روبات هایی می سازد که کاملاً شبیه انسان باشد. روبات وی که جمینوید نام دارد به طور عجیبی شبیه خودش است. با موهای زبر و بدنی برنزه. وی گفت: "نهایتاً ما نمی خواهیم که با ماشین آلات و کامپیوترها در ارتباط باشیم بلکه می خواهیم با فناوری ای که هدفش ساخت روبات های شبیه انسان است در ارتباط باشیم. روزی روبات ها بین ما زندگی خواهند کرد و آن وقت شما مجبور خواهید بود از من بپرسید که آیا شما انسان هستید یا روبات؟"

لینک دائمی | نسخه مناسب چاپ | ارسال لينك اين صفحه به دوستان |